Nawiązując do tytułu notki, zacznę jak klasyk odkrywczym stwierdzeniem:
Corea est omnis divisa en partes duas. Ale zanim dojdę do wojny, odwrócę trochę chronologię dzisiejszego dnia i opowiem, co jeszcze widzieliśmy.
A widzieliśmy nawet niewidzialne. Oglądałem wiele miejsc ze sztuką naskalną, ale tak słabego, jak
Petroglify wzdłuż strumienia Bangucheon chyba nigdy. Owszem, mają tam bardzo ciekawe muzeum opisujące znaleziska i zawierające (prawdopodobnie) repliki odkrytej sztuki naskalnej, ale na tym plusy się kończą. Bo jak wybraliśmy się do miejsca, gdzie rzeczywiście znajdują się rysunki naskalne, to nie było nic widać. Zamiast postawić platformę widokową przy samej ścianie, postawili ją z 50 metrów dalej, po drugiej stronie strumienia. W dodatku od strony północnej, więc przy słonecznej pogodzie nie widać nic przez sterowane elektronicznie lornetki. A szkoda, bo sztuka jest sama w sobie ciekawa. Neolityczni artyści umieścili tam między innymi wizerunki wielorybów, na które polowali. Nie tylko my mieliśmy problem z zobaczeniem rysunków – są tak trudno widoczne, że zostały (zupełnym przypadkiem) odkryte dopiero w latach 70-tych XX w.!
Na szczęście pozostałe miejsca były znacznie lepsze. A były to głównie (a to niespodzianka!) świątynie. Pierwszą z nich była malutka
grota Seokguram z umieszczonym tam wykutym w skale posągiem Buddy. Grota może i ciekawa, ale po gigantycznych rzeźbach z Chin ten jeden mały Budda wydaje się raczej mało spektakularny. Większych rozmiarów była położona nieopodal
świątynia Bulguksa lub Pulguksa. Świątynia (a w zasadzie buddyjski klasztor) pochodzi z VI w., choć dwa wieki później została znacznie poszerzona. Obecne budynki nie są oryginalne, bo tamte uległy spaleniu podczas japońskich inwazji pod koniec XVI w. Pulguksa jest uważana za jedną z najważniejszych świątyń buddyjskich w Korei, znaleziono tam niezwykle cenny tekst tzw. sutry Dharani z VII w.
Bodaj jeszcze ważniejszą świątynią buddyjską jest
Haeinsa, położona na zachód od Daegu, w środku Parku Narodowego Gayasan. Haeinsa została założona ciut później niż Pulguksa, bo na początku VIII w., za to zawierała i do dziś zawiera bezcenną bibliotekę tzw. Tripitaki – zbiór ponad 80 tys. drewnianych tabliczek z tekstami buddyjskimi.
Klasztor Haeinsa był areną walk podczas Wojny koreańskiej, w czasie gdy wojska komunistyczne zajęły prawie cały półwysep. Koreańczycy z południa dostali rozkaz zniszczenia świątyni, ale go na szczęście nie wykonali i można podziwiać kompleks w całej okazałości.
A skoro już o Wojnie koreańskiej, powróćmy do tematu notki. Pomiędzy klasztorami i niewidzialnymi petroglifami odwiedziliśmy jeszcze
Busan, aby obejrzeć tamtejsze pamiątki związane z tzw. tymczasową wojenną stolicą. Na samym początku wojny komuniści szybką ofensywą zdobyli prawie cały półwysep, poza właśnie Busan i okolicami. Władze południowej części przeniosły się do Busan i stacjonowały tam praktycznie przez całą wojnę. Busan dotknęła prawdziwa katastrofa humanitarna, bo trzeba było gdzieś pomieścić co najmniej kilkaset tysięcy uchodźców. A w dodatku w 1954 r. wybuchły w mieście dwa dotkliwe pożary. Uchodźcy zaczęli gnieździć się na cmentarzach, tworząc coś w rodzaju faweli – dzielnice te są zachowane do dzisiaj.
Zwiedziliśmy dwie pamiątki związane z wojną. Pierwszą jest
cmentarz wojenny wojsk ONZ, na którym są złożone prochy żołnierzy wszystkich narodowości, które tam walczyły. A walczyły takie kraje jak USA, Wielka Brytania, Francja czy Australia (tutaj zero zdziwienia), ale również dość egzotyczne, jak Turcja, Indie, Etiopia czy nawet Luksemburg (z kontyngentem 40 żołnierzy, ale zawsze). Wszyscy byli uczestnikami wojsk ONZ, bo Wojna Koreańska była wojną, w której oficjalnie walczyły wojska ONZ przeciwko dwóm krajom, które do ONZ nie należały – komunistycznym Korei i Chinom. Co ciekawe, Rada Bezpieczeństwa ONZ wydała wtedy rezolucje potępiające atak wojsk z północy i zalecające członkom ONZ udzielenie Koreańczykom z Południa koniecznej pomocy. ZSRR tych rezolucji nie zawetował, bo bojkotował obrady Rady Bezpieczeństwa, nie zgadzając się na niedopuszczenie do obrad komunistycznych Chin.
Wojna koreańska była niesamowicie brutalna, ale przestrzegam przed nasuwającym się uproszczeniem walki dobra (Południa) ze złem (Północ). Była to po prostu bardzo ważna arena Zimnej Wojny, ale na poziomie lokalnym była to walka jednego złego reżimu (reprezentowanego przez Kim Ir Sena) z drugim (na czele z Rhee Syngmanem). Oba reżimy nie miały nic wspólnego z demokracją, oba na masową skalę wyżynały przeciwników politycznych. Rhee Syngman był osobnikiem wcale nie lepszym od Kim Ir Sena, nie miał jednak okazji aż tak długo rządzić. Przez swoje 12 lat zdążył jednak rozkazać zabić co najmniej kilkaset tysięcy własnych obywateli.
Myślałem, że w demokratycznej (choć dopiero od niecałych 40 lat) Korei będzie o tym jakakolwiek wzmianka w budynkach tymczasowego rządu i siedzibie prezydenta w Busan. Niestety, nie była, choć w przeciwieństwie do braci z północy Koreańczycy z południa potrafią rozmawiać o grzechach własnej władzy.